ظفر فايز شوند و فيروزى يابند و به مطالب خود برسند كه ظفر با صبر است و فرج با سختى و هموارى با دشوارى . حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرموده كه ، « الصّبر ظفر . » « 1 » يعنى : « صبر ظفر است . » و فرموده كه ، « الصّبر تناضل الحدثان . » « 2 » يعنى : « صبر تيراندازى مىكند با حوادث . » يعنى ، صبر دفع حادثات مىكند و صاحب را قرين نصرت مىگرداند . و فرموده كه ، « الجزع من اعوان الزّمان . » « 3 » يعنى : « جزع و بيصبرى از يارىدهندگان زمانه است بر آفات . » و فرموده : « الصّبر كفيل بالظّفر . » « 4 » يعنى : « صبر ضامن و كفيل ظفر است » و فرموده : « الصّبر عنوان النّصر . » « 5 » يعنى : « صبر عنوان نصرت است » كه از صبر و شكيبايى و قرار استدلال بر نصرت و ظفر صاحب توان كرد . و فرموده : « الصّبر ادفع للبلاء » « 6 » . يعنى : « صبر دفع‌كننده‌تر چيزهاست مر بلا را . » و فرموده : « الصّبر يرغم الاعداء » « 7 » يعنى : « صبر بينى دشمنان را بر خاك مىمالد . » اين كلام شريف دو معنى [ 74 آ ] دارد : يكى آنكه صبر علامت ظفر است [ و ] به زودى صاحب صبر به ظفر فايز خواهد شد و دشمنان ذليل خواهند گرديد . دوم آنكه هرگاه مصيبت رو دهد و صاحب آن مصيبت لباس شكيبايى پوشد و به آرام و سكون باشد و اضطراب و جزعى به او راه نيابد ، دشمنان دل‌شكسته شوند و ايشان را شماتت ميسّر نشود . و فرموده كه ، « الصّبر عون على كلّ امر . » « 8 » يعنى : « صبر يارىدهنده است بر هر كارى . » و فرموده كه : « الصّبر افضل العدد . » « 9 » يعنى : « صبر بهترين عددى است . » غرض آن است كه هيچ مددكارى به از صبر نيست . و فرموده كه : « الصّبر على المضض « 10 » يؤدى الى اصابة الفرصة . » « 11 » يعنى : « صبر كردن بر درد مصيبت ، مؤدى مىسازد به يافتن فرصت . » يعنى ، هرگاه روزى چند بر شدّت صبرى كردى ، روزى مىشود كه فرصت

--> ( 1 ) . غرر الحكم ، ش 214 . ( 2 ) . نهج البلاغه ، چاپ صبحى صالح ، قصار الحكم ، ش 211 : « الصبر ينازل الحدثان » . ( 3 ) . غرر الحكم ، ش 255 . ( 4 ) . همان ، ش 760 . ( 5 ) . همان ، ش 761 . ( 6 ) . همان ، ش 762 . ( 7 ) . همان ، ش 763 . ( 8 ) . همان ، 766 . ( 9 ) . همان ، ش 767 . ( 10 ) . اصل : « المضيض . » ( 11 ) . غرر الحكم ، ش 1334 .